Nu het houtstookseizoen weer begint, vragen inwoners en raadsfracties opnieuw aandacht voor de gevolgen van houtstook. Houtrook zorgt niet alleen voor stank en overlast, maar kan ook schadelijk zijn voor de gezondheid. Vooral kinderen, ouderen en mensen met luchtwegproblemen kunnen er last van hebben. In de gemeenteraad zijn daarom opnieuw vragen gesteld over de mogelijkheden om houtstook op momenten dat de luchtkwaliteit slecht is, aan banden te leggen.
Houtrook is meer dan alleen stank
Bij het verbranden van hout komen fijnstof en andere schadelijke stoffen vrij. In houtrook zitten onder meer PAK’s, benzeen en koolmonoxide. Een deel van deze stoffen is kankerverwekkend. De gevolgen zijn niet voor iedereen hetzelfde. Mensen die al problemen hebben met hun luchtwegen kunnen door houtrook extra klachten krijgen. Ook kinderen en ouderen zijn kwetsbaarder. Daarnaast ademt niet alleen de omgeving de rook in. Ook mensen die zelf een houtkachel gebruiken, krijgen de schadelijke stoffen binnen.
Vooral bij weinig wind blijft rook hangen
De omstandigheden buiten spelen een belangrijke rol. Bij harde wind wordt houtrook sneller verspreid. Bij mistig, windstil of bijna windstil weer blijft de rook juist langer hangen. De rook kan daardoor in straten en tuinen blijven hangen en woningen binnendringen. Juist op zulke momenten kan de luchtkwaliteit plaatselijk sterk verslechteren. De Stookwijzer geeft aan wanneer de omstandigheden ongunstig zijn om hout te stoken. Bij code oranje en rood zijn de omstandigheden het meest ongunstig.
Amersfoort kiest voor een verbod
De gemeente Amersfoort heeft inmiddels maatregelen genomen. Sinds 1 oktober 2024 is het daar verboden om binnenshuis hout te stoken wanneer de Stookwijzer code oranje of rood aangeeft. Het verbod geldt voor open haarden, houtkachels en pelletkachels. Bij code geel mag er wel worden gestookt, maar vraagt de gemeente inwoners om alleen schoon en droog hout te gebruiken en rekening te houden met hun omgeving.
Amersfoort kan ook handhaven. Dat gebeurt vooral naar aanleiding van meldingen van inwoners. Bij aanhoudende overtredingen kan de gemeente een waarschuwing geven en uiteindelijk een last onder dwangsom opleggen. De ervaringen uit Amersfoort worden daarom nauwlettend gevolgd door andere gemeenten.
Utrecht gaat nog een stap verder
Ook in de regio zijn maatregelen genomen. In de gemeente Utrecht is het sinds 1 januari 2025 niet meer toegestaan om buiten te stoken. Het gaat daar bijvoorbeeld om vuurkorven en andere vormen van buitenvuur. De regels verschillen dus per gemeente. In de gemeente Utrechtse Heuvelrug zijn dergelijke beperkingen er op dit moment niet.
Nieuwe houtkachels kunnen het probleem vergroten
Een ander punt dat in de vragen aan de gemeenteraad naar voren komt, is de plaatsing van nieuwe houtkachels en rookkanalen. Op dit moment is er geen gemeentelijk beleid om de komst van nieuwe houtkachels of rookkanalen te voorkomen. Daardoor kan het aantal houtkachels in de toekomst verder toenemen. Dat maakt het volgens de vragenstellers moeilijker om de problemen rond houtrook later aan te pakken. Voorkomen dat het probleem groter wordt, zou daarom een belangrijk onderdeel van het beleid kunnen zijn.
‘Denk aan je buur, even geen vuur’
De discussie gaat niet alleen over regels en handhaving. Ook afspraken tussen buren kunnen helpen. Veel mensen die hout stoken, realiseren zich volgens gemeenten niet hoeveel last hun buren van de rook kunnen hebben. Een gesprek kan daarom een eerste stap zijn. Bijvoorbeeld door af te spreken om niet te stoken wanneer de Stookwijzer code oranje of rood aangeeft. De oproep is simpel: denk aan je buur, even geen vuur.
Welke kant kiest de gemeenteraad?
Met het nieuwe houtstookseizoen in aantocht worden de zorgen opnieuw onder de aandacht gebracht. De vraag is of de gemeente maatregelen wil nemen die vergelijkbaar zijn met die in Amersfoort. Aan de gemeentelijke fracties worden daarom twee belangrijke vragen voorgelegd:
- Zijn zij bereid samen te werken aan maatregelen om houtstook op risicovolle momenten aan banden te leggen.
- En zijn zij bereid mee te werken aan maatregelen om de plaatsing van nieuwe houtkachels en rookkanalen te voorkomen? De komende tijd zal moeten blijken of daarvoor voldoende politieke steun bestaat.
